Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



    Elementarz Botswany

    Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Redakcja | 2018-02-15 15:46:38
    botswana, gospodarka, klimat, biznes

    Botswana jest największym na świecie eksporterem diamentów, ale ich zasoby mogą się wyczerpać w najbliższych dwudziestu latach. Mimo że kraj cieszy się długą tradycją demokratyczną, nadal społeczeństwo jest mocno rozwarstwione.

    • Republika Botswany, ang. (the) Republic of Botswana
    • Stolica: Gaborone – 231 tys. 592
    • Powierzchnia: 581 tys. 730 km2
    • Liczba ludności: ok. 2 mln
    • Waluta: pula (100 thebe)
     
    Botswana jest republiką parlamentarną w ramach Wspólnoty Narodów. Niepodległość od Wielkiej Brytanii uzyskała w 1966 r.
     
    Źródło: PAP/EPA
     
    Kraj, w którym żyje ok. 2 mln ludzi, zajmuje 581 tys. 730 km kw. Jego stolicą jest Gaborone, leżące tuż przy granicy z RPA, z 231 tys. 592 mieszkańcami. Inne ważne metropolie to: Francistown, Molepolole, Selebi-Phikwe i Maun.
     
    Botswana graniczy z: Namibią (długość granicy wynosi 1360 km), RPA (1840 km), Zimbabwe (813 km) i Zambią (ok. 1 km).
     
     
    W kraju żyje kilka grup etnicznych. Największa z nich to Batswana, jej członkowie stanowią 90 proc. populacji. Kraj zamieszkują też plemiona Kalanga, San (Buszmeni) oraz Herero. Na południu i wschodzie kraju mieszka niewielka grupa afrykanerskich farmerów.
     
    Znaczącym problemem Botswany, podobnie jak i innych krajów afrykańskich, jest pandemia HIV/AIDS. W Botswanie odnotowano wysoki stopień zakażenia, przekraczający 38 proc. społeczeństwa.
     
    Źródło: PAP/EPA
     
    Podział dochodu w Botswanie jest nierówny. Na najbogatsze 10 procent ludności przypada prawie połowa dochodu kraju, podczas gdy najuboższe 10 procent ludności ma jego 1 procent.
     
    Warunki życia
    Wskaźnik umiejętności pisania i czytania wśród ludności powyżej 15-go roku życia wynosi ok. 82 proc. Niecałe 50 proc. ludności ma dostęp do prądu, ale prawie wszyscy mogą korzystać z czystej wody.
     
    Dostęp do czystej wody w proc. w latach 1990 i 2011 w Afryce
    Kraj
    1990
    2011
    Kraj
    1990
    2011
    Somalia
    -
    30
    Burundi
    69
    74
    Dem. Rep. Konga
    43
    46
    Gwinea
    51
    74
    Mozambik
    34
    47
    Liberia
    -
    74
    Madagaskar
    29
    48
    Uganda
    41
    75
    Etiopia
    14
    49
    Benin
    57
    76
    Czad
    40
    50
    Lesotho
    80
    78
    Mauretania
    30
    50
    Zimbabwe
    79
    80
    Niger
    35
    50
    Burkina Faso
    44
    80
    Angola
    42
    53
    Wyb. Kości Słoniowej
    76
    80
    Tanzania
    55
    53
    Maroko
    73
    82
    Sudan
    67
    55
    Algieria
    94
    84
    Sierra Leone
    37
    58
    Malawi
    42
    84
    Togo
    49
    59
    Ghana
    53
    86
    Kenia
    43
    61
    Gabon
    -
    88
    Nigeria
    47
    61
    Gambia
    75
    89
    Zambia
    49
    64
    RPA
    83
    92
    Mali
    28
    65
    Dżibuti
    75
    93
    Rep. Środkowoafrykańska
    59
    67
    Namibia
    64
    93
    Rwanda
    62
    69
    Tunezja
    82
    96
    Kongo
    -
    72
    Seszele
    96
    96
    Gwinea Bissau
    36
    72
    Wyspy Św. Tomasza i Książęca
    -
    97
    Suazi
    39
    72
    Botswana
    92
    97
    Senegal
    60
    73
    Egipt
    93
    99
    Kamerun
    49
    74
    Mauritius
    99
    100
     
    Dostęp do urządzeń sanitarnych w proc. w latach 1990 i 2011 w Afryce
    Kraj
    1990
    2011
    Kraj
    1990
    2011
    Niger
    4
    10
    Namibia
    24
    32
    Togo
    13
    11
    Gabon
    -
    33
    Czad
    8
    12
    Rep. Środkowoafrykańska
    11
    34
    Tanzania
    7
    12
    Wyspy Św. Tomasza i Książęca
    -
    34
    Sierra Leone
    11
    13
    Uganda
    27
    35
    Madagaskar
    8
    14
    Zimbabwe
    41
    40
    Benin
    5
    14
    Zambia
    42
    42
    Ghana
    7
    14
    Kamerun
    47
    48
    Kongo
    -
    18
    Burundi
    42
    50
    Burkina Faso
    8
    18
    Senegal
    36
    51
    Liberia
    -
    18
    Malawi
    39
    53
    Mozambik
    9
    19
    Suazi
    49
    57
    Gwinea
    10
    19
    Angola
    29
    59
    Gwinea Bissau
    -
    19
    Dżibuti
    62
    61
    Etiopia
    2
    21
    Rwanda
    32
    61
    Mali
    15
    22
    Botswana
    39
    64
    Somalia
    -
    24
    Gambia
    -
    68
    Sudan
    27
    24
    Maroko
    53
    70
    Wyb. Kości Słoniowej
    20
    24
    RPA
    64
    74
    Lesotho
    -
    26
    Tunezja
    73
    90
    Mauretania
    16
    27
    Mauritius
    89
    91
    Kenia
    25
    29
    Algieria
    89
    95
    Dem. Rep. Konga
    17
    31
    Egipt
    72
    95
    Nigeria
    38
    31
    Libia
    97
    97
    Seszele
    97
    97
     
     
     

     

    Średnia liczba lat nauki w 2011 roku w Afryce
    Mozambik
    1,2
    Senegal
    4,5
    Burkina Faso
    1,3
    Uganda
    4,7
    Niger
    1,4
    Nigeria
    5,0
    Czad
    1,5
    Tanzania
    5,1
    Etiopia
    1,5
    Madagaskar
    5,2
    Gwinea
    1,6
    Togo
    5,3
    Mali
    2,0
    Gwinea Równikowa
    5,4
    Gwinea-Bissau
    2,3
    Kamerun
    5,9
    Burundi
    2,7
    Kongo
    5,9
    Gambia
    2,8
    Lesotho
    5,9
    Sierra Leone
    2,9
    Egipt
    6,4
    Sudan
    3,1
    Tunezja
    6,5
    Rwanda
    3,3
    Zambia
    6,5
    Benin
    3,3
    Algieria
    7,0
    Wyb. Kości Słoniowej
    3,3
    Kenia
    7,0
    Erytrea
    3,4
    Ghana
    7,1
    Dem. Rep. Konga
    3,5
    Suazi
    7,1
    Rep. Środkowoafrykańska
    3,5
    Mauritius
    7,2
    Rep. Zielonego Przylądka
    3,5
    Zimbabwe
    7,2
    Mauretania
    3,7
    Libia
    7,3
    Dżibuti
    3,8
    Namibia
    7,4
    Liberia
    3,9
    Gabon
    7,5
    Wyspy Św. Tomasza i Książęca
    4,2
    RPA
    8,5
    Malawi
    4,2
    Botswana
    8,9
    Maroko
    4,4
    Seszele
    9,4
    Angola
    4,4
     
     
    Źródło: UNDP Human development report 2011, New York Oxford University Press 2011
     
    Procent dzieci aktywnych ekonomicznie w wieku 7-14 w 2010 roku w Afryce
    Mozambik
    1,8
    Liberia
    37,4
    Lesotho
    2,6
    Gwinea Równikowa
    37,7
    Rwanda
    7,5
    Kenia
    37,7
    Egipt
    7,9
    Uganda
    38,2
    Botswana
    8,0
    Togo
    38,7
    Suazi
    11,2
    Dem. Rep. Konga
    39,8
    Burundi
    11,7
    Malawi
    40,3
    Maroko
    13,2
    Burkina Faso
    42,1
    Zimbabwe
    14,3
    Gambia
    43,5
    Sierra Leone
    14,9
    Wybrzeże Kości Słoniowej
    45,7
    Namibia
    15,4
    Niger
    47,1
    Senegal
    18,5
    Gwinea
    48,3
    Mali
    23,0
    Ghana
    48,9
    Madagaskar
    26,0
    Gwinea Bissau
    50,5
    RPA
    27,7
    Etiopia
    56,0
    Angola
    30,1
    Czad
    60,4
    Kongo
    30,1
    Rep. Środkowoafrykańska
    67,0
    Tanzania
    31,1
    Benin
    74,4
    Zambia
    34,4
     
     
    Źródło: FAO Statistical Yearbook 2012
     
    Procent osób niedożywionych w Afryce w latach 1990-92 i 2011-2013
    Kraj
    1990-92
    2011-13
    Kraj
    1990-92
    2011-2013
    Algieria
    <5,0
    <5,0
    Wyb. Kości Słoniowej
    13,3
    20,5
    Egipt
    <5,0
    <5,0
    Senegal
    22,0
    21,6
    Libia
    <5,0
    <5,0
    Angola
    63,2
    24,4
    Tunezja
    <5,0
    <5,0
    Burkina Faso
    22,9
    25,0
    Ghana
    44,4
    <5,0
    Botswana
    25,1
    25,7
    RPA
    <5,0
    <5,0
    Kenia
    34,8
    25,8
    Maroko
    6,7
    5,0
    Madagaskar
    24,4
    27,2
    Mauritius
    8,6
    5,4
    Rep. Środkowoafrykańska
    48,5
    28,2
    Gabon
    9,5
    5,6
    Liberia
    29,6
    28,6
    Benin
    22,4
    6,1
    Namibia
    36,2
    29,3
    Wyspy Św. Tomasza i Książęca
    22,9
    7,2
    Czad
    60,1
    29,4
    Mali
    24,9
    7,3
    Sierra Leone
    42,5
    29,4
    Nigeria
    21,3
    7,3
    Rwanda
    52,3
    29,7
    Mauretania
    12,9
    7,8
    Uganda
    27,1
    30,1
    Seszele
    16,5
    8,3
    Zimbabwe
    43,6
    30,5
    Gwinea Bissau
    21,8
    10,1
    Kongo
    42,4
    33,0
    Kamerun
    38,3
    13,3
    Tanzania
    28,8
    33,0
    Niger
    35,5
    13,9
    Suazi
    15,8
    35,8
    Gwinea
    18,2
    15,2
    Mozambik
    57,8
    36,8
    Togo
    34,8
    15,5
    Etiopia
    -
    37,1
    Lesotho
    17,0
    15,7
    Sudan
    41,9
    38,9
    Gambia
    18,2
    16,0
    Zambia
    33,8
    43,1
    Malawi
    45,2
    20,0
    Erytrea
    -
    61,3
    Dżibuti
    70,2
    20,5
    Burundi
    44,4
    67,3
     
    Wskaźniki rozwoju społecznego (HDI) na świecie i w Afryce w 2011 roku
    Regiony i kraje
    Ranga HDI
    Wskaźnik rozwoju społecznego HDI
    Mierniki wyznaczające wskaźnik rozwoju społecznego
    Przewidywana długość życia w momencie urodzin w latach
    Średnia liczba lat nauki
    Oczekiwana liczba lat nauki
    Dochód narodowy brutto na 1 mieszkańca w USD*
    Świat
    -
    0,682
    69,8
    7,4
    11,3
    10 082
    Afryka Ogółem
    -
    0,493
    57,4
    4,8
    9,6
    2 616
    Afryka Północna
    -
    0,650
    73,0
    6,2
    11,8
    5 972
    Algieria
    96
    0,698
    73,1
    7,0
    13,6
    7 658
    Egipt
    113
    0,644
    73,2
    6,4
    11,0
    5 269
    Libia
    64
    0,760
    74,8
    7,3
    16,6
    12 637
    Maroko
    130
    0,582
    72,2
    4,4
    10,3
    4 196
    Tunezja
    94
    0,698
    74,5
    6,5
    14,5
    7 281
    Afryka Subsaharyjska
    -
    0,463
    54,4
    4,5
    9,2
    1 966
    Afryka Środkowa
    -
    0,366
    50,0
    4,0
    8,7
    1 660
    Angola
    148
    0,486
    51,1
    4,4
    9,1
    4 874
    Czad
    183
    0,328
    49,6
    1,5
    7,2
    1 105
    Dem. Rep. Konga
    187
    0,286
    48,4
    3,5
    8,2
    280
    Gabon
    106
    0,674
    62,7
    7,5
    13,1
    12 249
    Gwinea Równikowa
    136
    0,537
    51,1
    5,4
    7,7
    17 608
    Kamerun
    150
    0,482
    51,6
    5,9
    10,3
    2 031
    Kongo
    137
    0,533
    57,4
    5,9
    10,5
    3 066
    Rep. Środkowoafrykańska
    179
    0,343
    48,4
    3,5
    6,6
    707
    Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
    144
    0,509
    64,7
    4,2
    10,8
    1 792
    Afryka Wschodnia
    -
    0,406
    56,0
    3,8
    8,6
    1 174
    Burundi
    185
    0,316
    50,4
    2,7
    10,5
    368
    Dżibuti
    165
    0,430
    57,9
    3,8
    5,1
    2 335
    Erytrea
    177
    0,349
    61,6
    3,4
    4,8
    536
    Etiopia
    174
    0,363
    59,3
    1,5
    8,5
    971
    Kenia
    143
    0,509
    57,1
    7,0
    11,0
    1 492
    Malawi
    171
    0,400
    54,2
    4,2
    8,9
    753
    Madagaskar
    151
    0,480
    66,7
    5,2
    10,7
    824
    Mauritius
    77
    0,728
    73,4
    7,2
    13,6
    12 918
    Mozambik
    184
    0,322
    50,2
    1,2
    9,2
    898
    Rwanda
    165
    0,429
    55,4
    3,3
    11,1
    1 133
    Seszele
    52
    0,773
    73,6
    9,4
    13,3
    16 729
    Sudan
    169
    0,408
    61,5
    3,1
    4,4
    1 894
    Tanzania
    152
    0,466
    58,2
    5,1
    9,1
    1 328
    Uganda
    161
    0,446
    54,1
    4,7
    10,8
    1 124
    Zambia
    164
    0,430
    49,0
    6,5
    7,9
    1 254
    Zimbabwe
    173
    0,376
    51,4
    7,2
    9,9
    376
    Afryka Zachodnia
    -
    0,431
    54,1
    4,2
    8,4
    1 656
    Benin
    167
    0,427
    56,1
    3,3
    9,2
    1 364
    Burkina Faso
    181
    0,331
    55,4
    1,3
    6,3
    1 141
    Gambia
    168
    0,420
    58,5
    2,8
    9,0
    1 282
    Ghana
    135
    0,541
    64,2
    7,1
    10,5
    1 584
    Gwinea
    178
    0,340
    54,1
    1,6
    8,6
    863
    Gwinea-Bissau
    176
    0,353
    48,1
    2,3
    9,1
    994
    Liberia
    182
    0,329
    56,8
    3,9
    11,0
    265
    Mali
    175
    0,359
    51,4
    2,0
    8,3
    1 123
    Mauretania
    159
    0,453
    58,6
    3,7
    8,1
    1 859
    Niger
    186
    0,295
    54,7
    1,4
    4,9
    641
    Nigeria
    156
    0,459
    51,9
    5,0
    8,9
    2 069
    Senegal
    155
    0,459
    59,3
    4,5
    7,5
    1 708
    Sierra Leone
    180
    0,336
    47,8
    2,9
    7,2
    737
    Togo
    162
    0,435
    57,1
    5,3
    9,6
    798
    Rep. Zielonego Przylądka
    133
    0,568
    74,2
    3,5
    11,6
    3 402
    Wyb. Kości Słoniowej
    170
    0,400
    55,4
    3,3
    6,3
    1 387
    Afryka Południowa
    -
    0,611
    53,0
    8,3
    12,8
    9 062
    Botswana
    118
    0,633
    53,2
    8,9
    12,2
    13 049
    Lesotho
    160
    0,450
    48,2
    5,9
    9,9
    1 664
    Namibia
    120
    0,625
    62,5
    7,4
    11,6
    6 206
    RPA
    123
    0,619
    52,8
    8,5
    13,1
    9 469
    Suazi
    140
    0,522
    48,7
    7,1
    10,6
    4 484
    Źródło: UNDP Human development report 2011, New York Oxford University Press 2011, *według siły nabywczej w 2005
     
    Religia
    Botswana jest państwem wielowyznaniowym: chrześcijanie stanowią 70 proc. ludności, animiści i wyznania lokalne – 20 proc., muzułmanie – 1 proc.
     
    Język
    Językiem urzędowym jest angielski oraz tswana, a narodowym - setswana.
     
    Ustrój
    Botswana jest republiką parlamentarną w ramach Wspólnoty Narodów. Głową państwa i szefem rządu jest prezydent wybierany w pośrednich wyborach przez Zgromadzenie Narodowe na pięcioletnią kadencję. Prezydent mianuje członków rządu.
     
    Władza ustawodawcza należy do dwuizbowego parlamentu. W wyższej izbie, doradczej 15-osobowej Izbie Wodzów (House of Chiefs) zasiada ośmiu wodzów najważniejszych plemion, czterech członków wybieranych co pięć lat i trzech członków wybieranych przez pozostałych 12.
     
    Niższa izba, Zgromadzenie Narodowe (National Assembly), składa się z 40 członków wybieranych w bezpośrednich wyborach na 5-letnią kadencję. Władzę wykonawczą sprawuje rząd powoływany przez prezydenta.
     
    Administracja
    Kraj podzielony jest na 15 okręgów, w tym dziewięć prowincjonalnych: Centralny, Ghanzi, Kgaladi, Kgatleng, Kweneng, Południowo-Wschodni, Południowy, Północno-Wschodni i Północno-Zachodni, oraz sześć miejskich.
     
    Różnice kulturowe
    Niechęć Afryki do homoseksualizmu wynika z jej patriarchalnego konserwatyzmu, przywiązania do tradycji i pobożności, ale obserwowany w ostatnich latach wzrost homofobii wiąże się też z polityką. Od zwycięstwa w zimnej wojnie i upadku komunizmu na początku lat 90. rządzony przez liberałów Zachód przekonywał Afrykę do liberalnych porządków i praw. Zachęcał do demokracji i praw człowieka, uzależniał od tego swoją gospodarczą pomoc.
     
    Źródło: PAP/EPA
     
    Z ponad 50 państw Afryki w prawie 40 homoseksualizm uważany jest za przestępstwo. W Sudanie, Mauretanii czy Somalii grozi za niego kara śmierci. W pozostałych krajach karze się go więzieniem – kilkoma miesiącami w Burundi, trzema latami w Tunezji czy Maroku, pięcioma w Kamerunie i Senegalu, czternastoma w Nigerii, Ugandzie, Kenii czy Malawi. Te ostatnie są byłymi brytyjskimi koloniami, a kary za homoseksualizm, jako sprzeczny z naturą ludzką, wprowadzili tam jeszcze Brytyjczycy.
     
    Jedynym na Czarnym Lądzie krajem, w którym związki homoseksualne zrównano z heteroseksualnymi w konstytucji i gdzie zezwolono na homoseksualne małżeństwa, jest Republika Południowej Afryki, która po upadku apartheidu w 1994 r., wzorując się na Zachodzie, wprowadziła u siebie najbardziej liberalne przepisy na całym kontynencie. Ale nawet w liberalnej RPA homoseksualiści są piętnowani przez społeczeństwo, lesbijki są poddawane „korekcyjnym gwałtom”.
     
    Polityczni przywódcy, którzy jednomyślnie potępiają homoseksualizm, a widząc aplauz rodaków, sięgają po homofobię jako oręż w walce o władzę. Prezydent Zimbabwe Robert Mugabe od lat wyklina homoseksualistów jako „wybryk natury i obrazę godności ludzkiej”, „gorszych niż świnie i psy”.
     
    Wrogość do homoseksualizmu jest jedną z niewielu spraw, które łączą zwaśnionych chrześcijan i muzułmanów w Nigerii. Imamowie w Senegalu zakazują grzebać homoseksualistów na cmentarzach, a kapłani np. w Malawi wyklinają ich jako sługi szatana, owoc zachodniej dekadencji i upadku.
     
    Kryzys gospodarczy i wojny w Afganistanie i Iranie, które na początku XXI wieku podkopały potęgę Zachodu, sprawiły, że afrykańscy przywódcy przestali bezkrytycznie przyjmować zalecane przez Zachód mody, a jako pierwsze odrzucili przyjęte na Zachodzie zrównanie heteroseksualizmu z homoseksualizmem. „Zachód mówi, że to prawa człowieka, a według nas to występek i zło” – tłumaczą wiernym w świątyniach kapłani, zauroczeni konserwatywnymi imamami z Bliskiego Wschodu i pastorami z USA.
     
    Co warto wiedzieć
    Kraj ma dobrze rozwiniętą sieć telefonii komórkowej, za to stacjonarna jest w gorszym stanie. Około 15 proc. ludzi korzysta z internetu. Botswana importuje ponad 55 proc. zużywanej energii.
     
    Źródło: PAP/EPA
     
    Wizy
    Obywateli polskich wybierających się do Botswany obowiązują wizy, o które można ubiegać się w placówkach dyplomatycznych tego kraju.

    Paszport powinien zachowywać ważność minimum sześć miesięcy od daty planowanego wyjazdu. Wymagane jest okazanie biletu powrotnego oraz udokumentowanie posiadania wystarczającej ilości pieniędzy na pobyt.

    W paszporcie musi być co najmniej jedna strona przeznaczona na wizy, całkowicie wolna od wszelkich stempli, wiz itp. Wiza jednorazowa wystawiana jest na okres do 30 dni, a wielorazowa od 30 do 180 dni.
     
    • Nie ma ograniczeń w przywozie walut obcych
    • Najbliższe, właściwe terytorialnie polskie przedstawicielstwo dyplomatyczne to Ambasada RP w Pretorii (RPA)
     
    Transport
    Infrastruktura kraju jest względnie dobrze rozwinięta. Botswana ma ok. 26 tys. km dróg (w tym 33 proc. asfaltowych) oraz 888 km torów kolejowych.
     
    Zagęszczenie infrastruktury drogowej wynosi ledwie 4,4 km na 100 km kw. Na tysiąc mieszkańców przypada 168 pojazdów zmechanizowanych.
     
    Międzynarodowy port lotniczy w stolicy kraju Gaborone łączy Botswanę ze światem (bez lotów międzykontynentalnych), a lotniska lokalne obsługują mniejsze miasta: Francistown i Maun. Jedyna linia kolejowa łączy Botswanę z Zimbabwe i RPA. Sieć drogowa jest dobrze rozwinięta.
     
    Święta
    • 1 stycznia - Nowy Rok
    • 3 kwietnia - Wielki Piątek
    • 6 kwietnia - Poniedziałek Wielkanocny
    • 1 maja - Święto Pracy
    • 14 maja -Wniebowstąpienie
    • 1 lipca - Dzień Seretse Khama
    • 20 lipca - Dzień Prezydenta
    • 30 września - Dzień Botswany
    • 25 grudnia - Boże Narodzenie
    • 26 grudnia - Boże Narodzenie
     
    Botswana w międzynarodowych organizacjach
    Botswana należy do Południowoafrykańskiej Unii Celnej (SACU), Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju (SADC), Wspólnego Rynku Afryki Wschodniej i Południowej (COMESA), Unii Afrykańskiej, Afrykańskiego Banku Rozwoju (AFDB), ONZ, Banku Światowego, Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Światowej Organizacji Handlu (WTO), ACP, Brytyjskiej Wspólnoty Narodów, Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), UNIDO, UNESCO, UNCTAD.
     
    Kontakty
     
    Administracja gospodarcza
    Ministerstwo Handlu i Przemysłu
    Ministry of Trade & Industry

    Ministerstwo Górnictwa
    Ministry of Mines
    Private Bag 0049
    Gaborone, Botswana
    Tel.: +267-3657000
    Fax: +276-3952141

    Ministerstwo Zasobów Naturalnych, Energetyki i Spraw Wodnych
    Ministry of Minerals, Energy & Water Affairs
    Private Bag 0018
    Gaborone, Botswana
    Tel.: +267-3656600
    Fax: +267-372738

    Ministerstwo Rolnictwa
    Ministry of Agriculture
    Private Bag 003
    Gaborone, Botswana
    Tel.: +267-3950602
    Fax: +267-3975805

    Oficjalna strona Rządu Botswany
    www.gov.bw
     
    Samorządy gospodarcze
    Izba Handlowo-Gospodarcza Botswany
    Botswana Confederation of Commerce, Industry & Manpower (BOCCIM)
     
    Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym
    www.gazette.bw
     
    Warunki geograficzne, klimat
    Kraj leży w południowej część kontynentu afrykańskiego i nie ma dostępu do morza. Większość terytorium porasta ciernista sawanna. Około 75 proc.. terenów zajmuje półpustynna, bezodpływowa kotlina Kalahari. Jej średnia wysokość wynosi 800 m n.p.m.
     
    Źródło: PAP/EPA
     
    Na północy znajduje się bagienny obszar śródlądowej delty Okawango. Okresowo wody przedostają się dalej na wschód, do niecki Makgadikgadi.
     
    Najważniejszą rzeką Botswany jest Limpopo, przepływająca przez południowo-wschodnią część kraju. To tutaj żyje najwięcej ludności.  
     
    17 proc. terytorium zajmują parki narodowe i rezerwaty dzikiej zwierzyny. W Botswanie występują m.in.: nosorożce, zebry, różnego rodzaju antylopy, lwy, gepardy i lamparty, słonie, żyrafy, krokodyle, węże i różne gatunki małp oraz liczne gatunki ptaków.
     
     
    W Botswanie występuje klimat subtropikalny oraz pustynny. Jedynie na północy kraju okresowo powstaje rozlewisko wodne – Delta Okavango.
     
    Najcieplejszym miesiącem jest styczeń, gdy temperatura waha się w granicach 19°C - 33°C, a najchłodniejszym lipiec 5°C - 23°C.
     
    Kraj ten nawiedzają susze.
     
    Gospodarka
    Botswana jest zaliczana do krajów o średniej stopie rozwoju społecznego. Rozwój gospodarki jest finansowany bardziej przez krajowe źródła, niż poprzez napływ kapitału czy pomoc z zagranicy.
     
    Rząd stara się dywersyfikować gospodarkę w obawie, że źródła diamentów mogą się wyczerpać w najbliższych dwudziestu latach.
     
    Dominujący w przemyśle Botswany sektor górniczy, uzależnia efekty gospodarcze kraju od koniunktury na surowce i minerały na rynkach światowych.
     
    Według Economist Intelligence Unit główną słabością gospodarki jest niska wydajność pracy, wynikająca z niskiego poziomu wykształcenia i etyki pracy, a także mało efektywna administracja państwowa (chociaż zasadniczo nie skorumpowana). Z innych sektorów przemysłu odnotowano wprawdzie ożywienie w przemyśle budowlanym, ale jest to związane z rozpoczęciem dużych inwestycji górniczych, np. modernizacji największej na świecie (pod względem wartości produkcji) kopalni diamentów Jwaneng przez grupę De Beers (koszt 3 mld dol.).
     
    Mimo iż największy wpływ na rosnący dobrobyt kraju ma górnictwo diamentów, to zatrudnienie w tym sektorze wynosi tylko 5 proc. ogółu pracujących. Blisko połowa pracujących zatrudniona jest w sektorze publicznym. 
     
    Makroekonomia
    Zgodnie z informacjami Centralnego Biura Statystycznego Botswany w 2014 r. PKB kraju wyniósł 16,3 miliardów dol., a PKB na osobę około 7 tys. 200 dol. W 2014 r. wzrost PKB Botswany wyniósł 4,7 proc. (w 2013 r. 5,9 proc.), a w poprzednich trzech latach wynosił średnio ponad 6 proc.
     

    Od 2010 do 2013 r. średnia roczna inflacja wynosiła 6,7 proc. rocznie, podczas gdy w 2014 r. - 4,8 proc. Oficjalna stopa bezrobocia w 2013 r. (brak danych za 2014 r.) to 18,4 proc.
     
    W 2014 r. dług publiczny kraju w stosunku do PKB wyniósł 12,7 proc. Botswana w roku finansowym 2013/2014 osiągnęła nadwyżkę budżetową w wysokości 0,7 proc. PKB, a na rok finansowy 2014/15 przewidywana była nadwyżka budżetowa w wysokości 1,0 proc. PKB.
     
    Bezpośrednie inwestycje zagraniczne stanowią średnio ok. 1 proc. PKB rocznie. W 2013 r. do Botswany napłynęły bezpośrednie inwestycje zagraniczne w wysokości 188,61 mln dol. (brak danych za 2014 r.). Od roku 1975 do 2013 roku do Botswany napłynęły bezpośrednie inwestycje zagraniczne w wysokości 6,651 mld dol. BIZ dotyczą głównie sektora górniczego i finansowego. Głównym źródłem bezpośrednich inwestycji zagranicznych jest Europa.
     
    Główne sektory
    Sektory gospodarki o najważniejszym udziale w PKB Botswany w 2013 r. (brak danych za 2014 r.): sektor usług ponad 60 proc. (w tym transport i komunikacja 15,0 proc., usługi finansowe i biznesowe 13,9 proc., turystyka 12 proc., usługi inne 6,1 proc.), górnictwo 22,4 proc., usługi sektora rządowego 14,8 proc., rolnictwo 13,9 proc., sektor budowlany 6,3 proc., usługi społeczne 6,1 proc., produkcja przemysłowa 5,2 proc.
     
    Produkcja przemysłowa daje pracę ok. 10 proc. zatrudnionym w gospodarce. Rozwój tego sektora jest hamowany przez stosunkowo wysokie płace, niedobór terenów przemysłowych i wysokie koszty transportu.
     
    Utworzenie krajowego sektora produkcji biżuterii było celem rządowej strategii maksymalizacji korzyści z krajowych kopalni diamentów tzw. ”beneficiation” . Chodzi o rozwijanie powiązanych ze sobą sektorów przemysłu w celu zwiększenia wartości dodanej produktu.
     
    Lokalne spółki szlifujące diamenty są zaopatrywane w nieoszlifowane kamienie przez Diamond Trading Company Botswana (DTCB); przedsiębiorstwo jest kontrolowane przez międzynarodową spółkę De Beers. Filia hinduskiej spółki Shrenuj jest jednym z 16 zakładów obróbki diamentów w Botswanie. Jej produkty trafiają na eksport, m.in do USA.
     
    Od wielu lat odbywają się tu aukcje diamentów, które cieszą się dużym zainteresowaniem.
     
    Sprzedaż diamentów stanowi ponad 80 proc. zysków z eksportu. Razem z innymi minerałami i metalami stanowi to prawie 90 proc. eksportu. Jednakże większość ludności pracuje w rolnictwie. Najważniejszy produkt eksportowy rolnictwa, mięso wołowe, stanowi ledwie niecały procent eksportu twgo kraju. 
     
    Górnictwo
    Botswana jest drugim pod względem wielkości wydobycia producentem diamentów na świecie (po Australii), a pierwszym, jeśli chodzi o wartość wydobycia. Poczynając od 2011 r., sytuacja w przemyśle wydobywczym poprawiła się. Wobec ożywienia w sektorze w 2010 r. brytyjska spółka African Diamonds ogłosiła, że rozpocznie prace konstrukcyjne wspólnie z kanadyjską spółką Lucara Diamond Corporation, dotyczące budowy kopalni w AK6.
     
    Brytyjska firma Gem Diamonds wznowiła plany zagospodarowania złóż Gope w centrum Kalahari, zawieszone w wyniku załamania się rynku diamentów w końcu 2008 r.
     
    International Finance Corporation, organizacja zarządzająca inwestycjami Banku Światowego, zainwestowała 4,8 mln dol. w kanadyjską spółkę Tsodilo Resources, prowadzącą poszukiwania diamentów i metali nieszlachetnych w północno-zachodniej Botswanie.
     
    Rolnictwo
    Rolnictwo daje 13,9 proc. PKB. Grunty rolne stanowią tylko 2 proc. powierzchni kraju, z czego 70 proc. to pastwiska. Botswana jest znaczącym eksporterem mięsa wołowego, a pogłowie bydła liczy 2-3 miliony sztuk.
     
    Lokalna produkcja rolna zaspokaja ok. 25 proc. krajowego zaopatrzenia, reszta importowana jest głównie z RPA. W kraju uprawiana jest kukurydza, sorgo, orzeszki ziemne, proso, słoneczniki, rośliny strączkowe, warzywa, owoce i bawełna.
     
    Rząd Botswany utworzył Centrum Rolnictwa, którego zadaniem jest zwiększenie krajowego pogłowia bydła oraz restrukturyzacja i reorganizacja farm komercyjnych. Rządowy program ma pomóc farmerom w osiągnięciu rentowności poprzez realizację zamówień na 50 proc. krajowej produkcji sorgo i kukurydzy, 80 proc. owoców i warzyw oraz 45 proc. mleka.
     
    Wprowadzenie zintegrowanego programu Pomocy dla Rozwoju Gruntów Rolnych (ISPAAD) pozwoliło zwiększyć areał obsianej ziemi trzykrotnie do 298 tys. ha, co też znalazło odzwierciedlenie w zbiorach. Produkcja zbóż wyniosła 67,5 tys. ton.
     
    Eksport produktów rolnych w eksporcie ogółem wyniósł 5,7 proc., a w imporcie 13,7 proc.
     
    Afrykański Bank Rozwoju (AFDB) udzielił 60 mln dol. pożyczki na przeprowadzenie prac drenażowych ziem, które charakteryzują się dobrą klasą i występują na tych terenach najwyższe opady w kraju. Wieś Pandamatenga wytwarza 80 proc. krajowych zbóż, a nowy system odwadniający pozwoli zwiększyć produkcję o 20 proc.
     
    Udział ludności rolniczej w ogólnej liczbie ludności w 2010 roku w Afryce - w procentach
    Libia
    3,0
    Burkina Faso
    92,1
    Mauritius
    8,0
    Sierra Leone
    60,0
    RPA
    9,8
    Liberia
    62,0
    Rep. Zielonego Przylądka
    16,9
    Rep. Środkowoafrykańska
    63,2
    Tunezja
    20,6
    Zambia
    63,2
    Algieria
    20,9
    Gwinea Równikowa
    64,3
    Nigeria
    24,9
    Somalia
    65,6
    Gabon
    25,7
    Czad
    65,7
    Maroko
    25,9
    Angola
    69,2
    Egipt
    27,9
    Madagaskar
    70,1
    Suazi
    28,8
    Senegal
    70,2
    Kongo
    31,9
    Kenia
    70,6
    Wyb. Kości Słoniowej
    37,9
    Malawi
    72,9
    Lesotho
    38,9
    Tanzania
    73,3
    Kamerun
    40,9
    Uganda
    73,5
    Namibia
    41,0
    Seszele
    73,6
    Botswana
    42,1
    Erytrea
    73,8
    Benin
    44,3
    Dżibuti
    74,0
    Mauretania
    50,3
    Mali
    74,9
    Sudan
    51,5
    Mozambik
    76,0
    Togo
    53,4
    Gambia
    76,0
    Ghana
    53,8
    Etiopia
    77,3
    Zimbabwe
    56,3
    Gwinea Bissau
    79,3
    Dem. Rep. Konga
    57,2
    Gwinea
    79,8
    Burundi
    89,2
    Niger
    82,9
    Rwanda
    89,4
     
     
    Źródło: FAO Statistical Yearbook 2012
     
    Usługi
    W ostatnich latach w Botswanie szybko rozwija się sektor usług, który stanowi ponad. 60,0 proc. PKB. Rząd chce, aby Botswana stała się regionalnym centrum transportu, w tym celu rozszerza ofertę usług lotniczych Air Botswana.
     
    Sektor bankowy, ubezpieczeń oraz handlu tworzy w sumie ponad 10 proc. PKB.
    Sektor finansowy Botswany jest uznany przez rząd za mający potencjał stania się jedną z sił napędowych rozwoju i dywersyfikacji gospodarki.
     
    Zwiększone wydatki rządowe na projekty infrastrukturalne wpłynęły na znaczny wzrost sektora budowlanego, którego udział w PKB Botswany wynosi 6,3 proc. PKB.
     
    Wymiana handlowa
    W roku 2013 wymiana handlowa Botswany z zagranicą wyniosła 14,28 mld dol., z tego import podliczono na 6,55 mld dol., a eksport 7,73 mld dol. Bilans wymiany handlowej był dodatni - wyniósł 1,18 mld dol.
     
    Główni partnerzy handlowi Botswany (w proc.)
    Import
    Eksport
    RPA
    65,1
    Wielka Brytania
    49,0
    Kanada
    6,5
    Belgia
    12,9
    Namibia
    5,5
    RPA
    10,7
    Belgia
    5,0
    Izrael
    6,1
    Wielka Brytania
    7,3
    Norwegia
    4,5
    USA
    2,6
     
     
     
    Eksport Botswany zdominowany jest przez surowce – stanowią one ponad 90 proc. wartości.
     
    Import
    Aby zmniejszyć zależność od importu z RPA i zdobyć nowe rynki eksportowe, Botswana intensyfikuje współpracę gospodarczą z Mozambikiem, co doprowadziło do znaczącego wzrostu obrotów między tymi krajami.
     
    Władze Botswany chcą zabezpieczyć alternatywne dostawy paliw z Mozambiku wobec trudności transportowych w RPA. Planowane jest rozpoczęcie importu paliw z portu Matola na południu Mozambiku oraz przedłużenie rurociągu paliwowego, który kończy się w Harare, do Francistown.

    Główne produkty importowane i eksportowane przez Botswanę w 2013 r. (w proc.)
    Import
    Eksport
    Paliwo
    23,5
    Diamenty
    72,9
    Diamenty
    18,9
    Miedź i nikiel
    9,1
    Maszyneria i sprzęt elektryczny
    14,0
    Żelazo stal i wyroby pochodne
    6,4
    Produkty spożywcze, napoje i tytoń
    14,2
    Mięso i produkty mięsne
    1,6
    Produkty chemiczne i gumowe
    12,3
    Pojazdy i sprzęt transportowy
    1,0
    Pojazdy i sprzęt transportowy
    9,1
    Sól i sody
    0,8
     
    Handel z UE
    W czerwcu 2009 r. Botswana podpisała z UE tzw. tymczasową umowę o partnerstwie gospodarczym (Interim Economic Partnership Agreement-IEPA), co dało jej uprzywilejowany dostęp do europejskiego rynku. Umowa pozwala Botswanie eksportować wołowinę na unijny rynek bez ograniczeń kwotowych i opłat. Przy transakcjach reeksportowych zastosowanie ma umowa SACU. 16.07.2014 r. Botswana oraz pięć innych krajów SADC podpisało Umowę o Partnerstwie Ekonomicznym (EPA) z UE. Daje ona tym krajom duże preferencje w handlu z UE. Od lipca 2013 r. do czerwca 2014 r. udział UE w obrotach towarowych Botswany wyniósł 30,9 proc., w tym w eksport Botswany 49,0 proc., a import tego kraju 9,6 proc.
     
    Innym ważnym partnerem handlowym Botswany jest Wielka Brytania (15,5 proc. obrotów handlowych Botswany z zagranicą - 2. miejsce po RPA). W eksporcie Botswany udział Wielkiej Brytanii wyniósł 49,0, proc. (1. miejsce), a w imporcie Botswany 7,3 proc. (2. miejsce).
     
    Trzecim partnerem handlowym Botswany po RPA i Wielkiej Brytanii jest Belgia, której udział w wymianie towarowej Botswany z zagranicą ogółem wyniósł 12,2 proc., w tym eksport Botswany 12,9 proc. (2. miejsce po Wielkiej Brytanii) oraz import - 5,0 proc. (3. miejsce).
     
    Obroty towarowe Botswany z krajami UE (proc. importu z UE ogółem)
    •  Wielka Brytania 52,2
    •  Belgia 35,6
    •  Niemcy 3,7
    •  Szwecja 1,5
    •  Holandia 1,5
     
    Eksport Botswany do UE (proc. eksportu z UE ogółem)
    •  Wielka Brytania 78,7
    •  Belgia 20,2
    •  Niemcy 0,3
    •  Holandia 0,3
    •  Francja 0,1
     
    W ramach Europejskiego Funduszu na Rzecz Rozwoju (European Development Fund – EDF10) świadczona jest dla Botswany pomoc w formie grantów na rozwój zatrudnienia, oraz jako pomoc techniczna dla rządu Botswany w takich dziedzinach jak: edukacja, zatrudnienie i zarządzanie finansami publicznymi.
     
    Polska - Botswana
    Ramy współpracy Polski z Botswaną określa umowa EPA (Economic Partnership Agreement) popisana przez sześć krajów SADC, w tym Botswanę z UE w 2014 r.
     
    Zgodnie z informacjami Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) obroty Polski z Botswaną w 2013 r. wyniosły 1,4 mln dol., z czego polski eksport do tego kraju wyniósł 1,2 mln dol., a import Polski z Botswany ledwie 0,2 mln dol. W sumie Polska zanotowała dodatnie saldo w obrotach towarowych z Botswaną w wysokości 1,2 mln dol. (brak danych o wymianie towarowej między Polską a Botswaną za 2014 r.).
     
    Nie ma również danych dotyczących poszczególnych grup asortymentowych. Można przyjąć, że w 2014 r. było tak jak w latach poprzednich, czyli dominującymi pozycjami w polskim eksporcie były urządzenia mechaniczne i elektryczne do rejestracji i odbioru dźwięku, a główną pozycją w imporcie Polski z Botswany stanowiły materiały i wyroby włókiennicze.
     
    W związku z wejściem Polski do UE w roku 2004, a co za tym idzie możliwością korzystania z preferencyjnych stawek celnych, szanse na zwiększenie wymiany handlowej między Polską a Botswaną wydają się znaczne.

    Inwestycje
    Nie ma inwestycji Botswany w Polsce ani Polski w Botswanie, mimo że rząd tego kraju zachęca do inwestowania w rozwój gospodarki (poza sektorem górniczym). Inwestorzy mogą korzystać z preferencji, m.in. z pomocy finansowej w ramach Financial Assistance Policy dla przedsiębiorstw podejmujących produkcję antyimportową i eksportową.

    Dla biznesu
    Polskie firmy nie napotykają barier w eksporcie do Botswany, mają pełnoprawny dostęp do tego rynku i takie same warunki, jak inne firmy z UE.
     
    Po wejściu Polski do Unii Europejskiej relacji handlowe z Botswaną reguluje umowa ACP-EU, oraz Umowa o Partnerstwie Ekonomicznym EU-SADC.
     
    Rynek pracy
    Rząd Botswany nie stosuje żadnych utrudnień w dostępie do rynku pracy.
     
    Nieruchomości
    Nie ma ograniczeń w nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców w Botswanie. Konstytucja Botswana zabrania nacjonalizacji własności prywatnej.
     
    Zamówienia publiczne
    Zamówienia publiczne - w większości przypadków - podlegają procedurom przetargowym. Przetargi są najczęściej otwarte i nie ma teoretycznie ograniczeń w składaniu ofert.
     
    Przy większych przetargach obowiązuje klauzula prekwalifikacji bądź też dopuszczane są tylko te firmy, które zostały już zarejestrowane i uznane przez organizatora przetargu. Zamówienia publiczne są oceniane przez Public Procurement and Asset Disposal Board (PPADB).
     
    Przetargi o wartości ponad 100 tys. Pula są publikowane w tygodniku Government Gazette.
     
    Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej
    W Botswanie istnieje szereg uregulowań prawnych chroniących własność intelektualną i prawa autorskie oraz własność przemysłową. Zgodne są z zapisami WTO Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS). Niemniej niektóre dziedziny życia, m.in. pandemia HIV/AIDS sprawiają, że prawa własności intelektualnej nie są do końca przestrzegane (m.in. zakup leków produkowanych za granicą bez licencji właściciela produktu).
     
    Sprawy gospodarcze państwa należą do kompetencji Ministerstwa Handlu i Przemysłu. Pozostałymi resortami gospodarczymi są: Ministerstwo Rolnictwa, Ministerstwo Górnictwa, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Zasobów Naturalnych, Energetyki i Spraw Wodnych, Ministerstwo Ochrony Środowiska, Przyrody i Turystyki, Ministerstwo Komunikacji, Nauki.
     
    W Botswanie działa kilka niezależnych izb handlowych i przemysłowych, a najważniejszą z nich jest Izba Handlowo-Gospodarcza Botswany - Botswana Confederation of Commerce, Industry & Manpower (BOCCIM).

    Sądownictwo
    Sądy krajowe zajmują się procesami gospodarczymi w oparciu o system prawny oparty na systemie prawnym holenderskim. Sprawy kryminalne oparte są na prawie brytyjskim. System sądowniczy jest niezależny i efektywny.
     
    Wskaźnik percepcji korupcji w Afryce w 2012 roku – w punktach
    Botswana
    65
    Niger
    33
    Republika Zielonego Przylądka
    60
    Egipt
    32
    Mauritius
    57
    Madagaskar
    32
    Rwanda
    53
    Mozambik
    31
    Seszele
    52
    Sierra Leone
    31
    Namibia
    48
    Togo
    30
    Ghana
    45
    Wybrzeże Kości Słoniowej
    29
    Lesotho
    45
    Uganda
    29
    RPA
    43
    Kenia
    27
    Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
    42
    Niger
    27
    Liberia
    41
    Kamerun
    26
    Tunezja
    41
    Rep. Środkowoafrykańska
    26
    Burkina Faso
    38
    Kongo
    26
    Malawi
    37
    Erytrea
    25
    Maroko
    37
    Gwinea Bissau
    25
    Sudan
    37
    Gwinea
    24
    Zambia
    37
    Angola
    22
    Benin
    36
    Dem. Rep. Konga
    21
    Dżibuti
    38
    Libia
    21
    Senegal
    36
    Gwinea Równikowa
    20
    Gabon
    35
    Zimbabwe
    20
    Tanzania
    35
    Burundi
    19
    Algieria
    34
    Czad
    19
    Gambia
    34
    Sudan
    13
    Mali
    34
    Somalia
    8
    Etiopia
    33
     
     
    Źródło: Transparency International, www.cba.gov.pl, 2012
     
    Historia
    Tereny obecnej Botswany zostały zasiedlone prawdopodobnie w I tysiącleciu p.n.e. przez Buszmenów.
     
    Buszmeni zostali z czasem wyparci do kotliny Kalahari (gdzie żyją do dziś) przez napływające od VIII w. n.e. ludy Bantu.
     
    Większą część kraju zasiedliły plemiona z grupy Tswana, które utworzyły luźne konfederacje bez centralnego ośrodka politycznego.
     
    Od końca XVIII w. trwała penetracja osadników holenderskich z Kraju Przylądkowego; na pocz. XIX w. napływ brytyjskich misjonarzy i ludów migrujących pod naporem ekspansji państwa Zulusów (tzw. okres Mfecane).
     
    Od lat 20. południowe ziemie Tswana były najeżdżane przez Zulusów i wojowników państwa założonego przez zuluskiego wodza Moselekatse (Mzilikazi) na terenie późniejszego Transwalu.
     
    Od lat 50. Mzilikazi, po przeniesieniu swego państwa w międzyrzecze Zambezi i Limpopo, włączył w jego orbitę również północne Tswana. W tym okresie zostały zał. pierwsze misje protestanckie (1820 r. na południu przez R. Moffata i 1841 r. na północy przez D. Livingstone’a).
     
    Od połowy XIX w. Tswana prowadzili walki z Burami, którzy utworzyli 1882 r. dwie republiki: Stellaland i Het Land Goosen.
     
    W drugiej połowie XIX w. kraj został opanowany przez wojska brytyjskie, 1885 r. część Botswany na południe od rzeki Molopo zajęta przez Wielką Brytanię została ogłoszona kolonią p.n. Beczuana. Wcielono do niej także terytoria państw burskich, a regiony północnej i zachodniej Botswany objęto brytyjskim protektoratem (jego część 1895 r. włączono do Kraju Przylądkowego).
     
    W latach 1899–1904 Brytyjczycy ustanowili granice ziem plemiennych, co doprowadziło do powstania regionu białego osadnictwa w południowo-wschodniej Botswanie. W ramach polityki tzw. pośredniego zarządu Wielka Brytania usankcjonowała miejscową strukturę plemienną i zachowała władzę wodzów, którzy odtąd podlegali Koronie brytyjskiej i byli przez nią subsydiowani. Gospodarkę Botswany podporządkowano interesom metropolii i Związku Południowej Afryki (tania siła robocza), 1910 r. Botswanę włączono do Południowoafrykańskiej Unii Celnej (SACU), co uzależniło ją gospodarczo od ZPA. W 1921 r. powołano samorząd, tworząc tzw. rady tubylcze (w ich skład weszła arystokracja plemienna Tswana), działające jako organy doradcze przy administracji brytyjskiej.
     
    Podaczs II wojny światowej ok. 10 tys. Tswana walczyło w armii brytyjskiej. Od schyłku lat 40. zaczął się rozwój ruchu wyzwoleńczego, opierającego się na głównym plemieniu Tswana - Bamangwato. W 1960 r. powstała Narodowa Partia Botswany (BNP), 1962 r. wódz Bamangwato S. Khama założył Demokratyczną Partię Botswany (BDP), wkrótce najsilniejszą organizację polityczną kraju. Pod jej naciskiem Wielka Brytania przyznała 1964 r. Beczuanie autonomię; 1965 r. po zwycięstwie w wyborach do Zgromadzenia Ustawodawczego BDP utworzyła rząd pod przewodnictwem Khamy.
     
    30 IX 1966 roku proklamowano niepodległą republikę Botswany - członek brytyjskiej Wspólnoty Narodów, ONZ i OJA. Prezydentem i szefem rządu został przewodniczącym rządzącej BDP - Khama, który dążył do zbudowania wielorasowego społeczeństwa demokratycznego, rozwijającego się dzięki gospodarce kapitalistycznej, a w polityce zagranicznej był zwolennikiem współpracy z Wielką Brytanią i niepodległymi państwami afrykańskimi oraz stopniowym uniezależnianiem się od RPA. Okres jego rządów, trwających do 1980 r., charakteryzował szybki rozwój gospodarczy (1966–69 w rekordowym na świecie tempie 9 proc. rocznie) w warunkach wewnętrznej stabilizacji politycznej. Przy udziale kapitału zagranicznego rozwinęło się wydobycie diamentów, miedzi i niklu.
     
    Botswana znalazła się w grupie najzamożniejszych państw afrykańskich, a produkt krajowy brutto na mieszkańców u schyłku rządów Khamy sięgnął 1 tys. dol. USA rocznie.
     
    W Khama 1975 przyłączył Botswanę do grupy państw frontowych Afryki Południowej i potępił apartheid, popierał też ruch wyzwoleńczy w Rodezji i Namibii (mimo to utrzymywał współpracę gosp. z RPA i korzystał z jej pomocy finansowej i technicznej). Po śmierci Khamy 1980 r. prezydentem i przywódcą BDP został Q.K.J. Masire, dotychczasowy wiceprezydent, kontynuujący politykę poprzednika. Zacieśnienie więzów z państwami frontowymi doprowadziło do pogorszenia stosunków z RPA (ataki wojsk RPA 1981 r. i 1985 r.).
     
    Z powodu poparcia udzielonego Afrykańskiemu Kongresowi Narodowemu (ANC) kraj dotknęły restrykcje gospodarcze RPA i naciski militarne, które zmusiły Botswanę do zawarcia 1986 r. tzw. paktu o bezpieczeństwie, przewidującego m.in. niedopuszczenie do wykorzystywania terytorium botswańskiego przez partyzantów ANC.
     
    W końcu lat 90. produkt krajowy brutto na mieszkańca przekroczył 2 tys. dol. rocznie, co sprawiło, że Botswana utrzymała się w gronie najbogatszych państw Afryki.
     
    Umożliwiła to wewnętrzna stabilizacja polityczna pod pragmatycznymi rządami Masirego, który sankcjonował wielopartyjny system i działalność partii opozycyjnych; 1996 wygrał on kolejne wybory prezydenckie, ale 1998 r. zrezygnował ze stanowiska prezydenta i szefa rządu, przekazując je F.G. Mogae (także BDP).
     
    W drugiej połowie lat 90. Botswana zacieśniła współpracę z postapartheidową RPA i innymi państwami Afryki Południowej, a także nawiązała silne więzi gospodarcze i militarne z USA (udostępniła bazy wojskowe na swym terytorium), podtrzymując tradycyjnie dobre stosunki z byłą metropolią. Kolejne wybory parlamentarne (w latach1999 i 2004) oraz prezydenckie (2004 r.) nie przyniosły zasadniczych zmian w życiu politycznym kraju: prezydentem pozostał F.G. Mogae (od 1998 r. także przewodniczący BDP).
     
     
    Źródła:
    • Ministerstwo Spraw Zagranicznych
    • Ministerstwo Gospodarki
    • Wydawnictwo Naukowe PWN
    • PAP
    • Bank Światowy
    • ONZ
    • "Problemy wyżywienia ludności na kontynencie afrykańskim" Bożena Gulbicka, Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy